Gepubliceerd op: 12 december 2025
Het huidige station van Vilvoorde te België werd in 1883 in gebruik genomen langs de oudste, met stoom aangedreven publieke spoorlijn van het Europese continent. Deze lijn verbond Brussel sinds 1835 met Mechelen en vanaf 1836 ook met Antwerpen. Vanaf 1906 werd een keermuur gebouwd om het spoor te verhogen en werden trappen, trapkooien en bijbehorende luifels gebouwd naar de perrons. Geheel in de stijl van die tijd werden glas en geklonken ijzer toegepast voor de bouw van de luifels.
Historiek en evolutie van de trapkooien van station Vilvoorde
Bij de elektrificatie van de spoorlijnen tussen 1935 en 1960 werden de perrons verhoogd en de luifels ingekort. Hierdoor wijzigde zowel de oorspronkelijke proportie als de belasting op de bestaande natuurstenen elementen. Bij de start van de restauratie van de trapkooien eind 2023 door Monument Vandekerckhove waren de luifels en trapkooien in gevorderde staat van verval.
Vrijleggen, reinigen en herstellen van natuursteen
Het metselwerk uit blauwe hardsteen, onder een lage bakstenen borstwering met aan de binnenzijde een lambrisering in marmer, vormt de basis van de structuur. Door de ophoging van de perrons raakten de constructieve onderdelen echter verborgen onder een zandlaag. Voor de renovatie van de trapkooien onder leiding van ARAT Architecten moest eerst deze zandlaag worden verwijderd om zo de volledige trapkooien vrij te leggen.
Na het vrijmaken van de kolomvoeten met basis in natuursteen en de demontage van de ijzeren portieken, bleek de blauwe hardsteen sterk verontreinigd door roest van de ijzeren structuur. Reinigen van deze stenen bleek enkel mogelijk door handmatig de roestkorsten weg te halen. De originele stukken natuursteen werden stuk voor stuk geïnventariseerd, gereinigd en waar mogelijk hersteld door de steenhouwerij van Monument Vandekerckhove.
Foto's: Monument Vandekerckhove
Stabiliteit, natuursteen en nieuwe marmeren lambrisering
Bij de heropbouw van de trapkooien werden de ijzeren portieken niet langer op de basis van blauwe hardsteen geplaatst, maar op een betonnen balk om de stabiliteit en duurzaamheid te verhogen. De sokkels in blauwe hardsteen moesten bijgevolg zo worden aangepast dat ze als een bekleding rond de metalen portieken pasten. Hiervoor werden ze overlangs open gezaagd en perfect passend opnieuw aan elkaar verlijmd bij het terugplaatsen rond de staalstructuur.
Bij het terugplaatsen is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de originele stukken. Op sommige plaatsen was het echter noodzakelijk om deze sokkels aan te vullen met nieuw materiaal in lijn met de geldende URL’s.
De oorspronkelijke marmeren bekleding aan de binnenzijde van de trapkooien was volledig verdwenen. Na terugplaatsen van de ijzeren structuur en de sokkels werd de binnenkant nauwkeurig opgemeten, zodat de lambrisering kon worden gereproduceerd. Voor de nieuwe bekleding werd gekozen voor Gris des Ardennes, waarvan de platen marmer zorgvuldig zijn geselecteerd samen met de opdrachtgever en architect.
Afronding van de restauratie in 2026
Momenteel worden de trappen van de tunnel naar de perrons opnieuw uitgetekend, zodat ook deze binnenkort weer in volle glorie kunnen schitteren. De aantreden en plinten worden uitgevoerd in Franse Tarn, terwijl de optreden worden afgewerkt in Italiaans Carrara-mamer. In het voorjaar van 2026 zullen treinreizigers opnieuw kunnen genieten van de monumentale gerenoveerde trapkooien en luifels op station Vilvoorde.