Restauratie landhuis Zionsburg

In opdracht van Van Dinther Bouwbedrijf mocht VRS-lid Meesters In het natuursteenwerk realiseren voor de restauratie van landhuis Zionsburg in Vught.

Centraal in Vught ligt landhuis Zionsburg met haar parktuin. Het landhuis is in 1882 gebouwd in opdracht van de familie Marggraff.

Het ontwerp van Zionsburg is van Charles Stracké. Deze Bossche bouwmeester kreeg daarbij hulp van architect J.J. van Nieukerken en beeldhouwer Johann Theodore Stracké. Laatstgenoemde ontwierp ook de kenmerkende tuinbanken en beelden. Het resultaat was een landhuis dat het karakter van Vught als belvédère van provinciehoofdstad ’s-Hertogenbosch meebepaalt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Zionsburg een rijksmonument is geworden.

Herbouw van Zionsburg

Helaas werd landhuis Zionsburg bij een dramatische brand in 2003 grotendeels verwoest. Het koetshuis, de orangerie en twee bruggen verkeerden in vervallen staat en de poorten waren vrijwel geheel verdwenen.

In 2019 heeft de Marggraff Stichting een begin gemaakt met de herbouw van Zionsburg. Een uniek project waar de verschillende, bevlogen restauratiespecialisten alles op alles hebben gezet om het landgoed weer in ere te herstellen. Dit vergde vakmanschap op het hoogste niveau. Dit vind je terug in het fraaie metselwerk, de nieuwe maar ambachtelijk en op maat gemaakte bakstenen, het prachtige timmerwerk, de smeedijzeren en bladvergulde toegangspoorten, het metaalwerk van de orangerie, het vakkundig uitgevoerde schilderwerk, de leistenen op de daken en de vele andere ambachtelijk uitgevoerde onderdelen.

Meesters In had de eer om in opdracht van Van Dinther Bouwbedrijf het natuursteenwerk uit te voeren. Onze werkzaamheden bestonden uit de restauratie van de tuinbeelden en -banken en het reproduceren van het beeldhouwwerk inclusief de productie van het aangetaste natuursteen in de gevel van het grotendeels verwoeste landhuis.

Gebruikt natuursteen

Bijna alle gevelstenen zijn uitgevoerd in Weibener Tuff. De reproductie van Pan, de god van de natuur aan de zijde van de serre, is uitgevoerd in Portland stone. De leeuwen op het leeuwenbordes zijn vervaardigd uit Savonièrre, en de leeuwen op de poort uit Bentheimer zandsteen. Bij de restauratie van de tuinbeelden, sokkels en tuinbank is gebruikgemaakt van het bestaande materiaal zijnde Belgisch hardsteen, Udelffanger en Bentheimer zandsteen.

Topgevels

De door de brand grotendeels verwoeste topgevels zijn door de restauratie-architect ontworpen aan de hand van de nog bestaande onderdelen uit de oorspronkelijke topgevel en op basis van historisch materiaal. Op basis van de tekeningen van de architect heeft onze engineer vanuit de 3D modellen de CNC-machines geprogrammeerd ter voorbewerking van de blokken steen. Waar vroeger de voorbewerking, het zware werk van het weghakken van de steen tot grove vorm, door de leerling steenhouwers werd gedaan, is dit tegenwoordig werk voor de machine.

Vanuit deze grove vorm worden door de steenhouwers de natuursteen gevelelementen met de hand gemaakt, de vorm wordt erin gehakt en daarna handmatig voorzien van de benodigde afwerking. De natuursteen elementen zijn afgewerkt met verschillende technieken, zoals handmatig scharreren, boucharderen, prikken, frijnen en zoeten.

(Tuin)Beelden van Stracké

Ook zijn diverse tuinbeelden gerestaureerd, o.a. Apollo. Het manshoge beeld is omstreeks 1900 vervaardigd door de beeldhouwer Johann Theodore Stracké. Het classicistische beeld vertoont een staande mansfiguur met de rechterhand steunend op een staf waaromheen een slang kronkelt – een verwijzing naar Apollo’s zege over Python. De linkerarm die bij de schouder was afgebroken is gereproduceerd in Bentheimer zandsteen en met rvs doken bevestigd.

Naast Apollo zijn de tuinbanken en diverse andere monumentale beelden gerestaureerd en aangevuld.

De leeuwen op één van de toegangshekken dienden gereproduceerd te worden. Hiervoor heeft onze beeldhouwer eerst een kleimodel op schaal gemaakt, ontworpen op basis van historisch materiaal. Na goedkeuring van het model door de restauratie-architect is het model 3D gescand en digitaal vergroot naar de werkelijke afmeting. Na het voorbewerken door de CNC is de leeuw afgehakt door onze beeldhouwer Bas Oomen.

De beeldhouwer hakt het ‘leven in het beeld’, hij brengt de vormen en de details aan en brengt de (spier)spanning in het beeld.

Bijzondere samenwerking

Ons team van specialisten raakte al vroeg betrokken bij dit project en in 2017 startten de eerste gesprekken. Dit heeft geleid tot een bijzonder mooie samenwerking waar vakmanschap en teamwork centraal stonden. Zonder specialisten met een grondige beheersing van de ambachtelijke technieken had Zionsburg niet kunnen worden wat het nu is. Mooi dat het oude Zionsburg een basis is geweest waar jonge vaklieden zijn geschoold in traditionele technieken. Het in ere houden van het ambacht en het overdragen van kennis is van groot belang voor het behoud van vakmanschap en daarmee het behoud van ons cultureel erfgoed.