Gepubliceerd op: 20 mei 2026
De Grote Kerk van Breda bepaalt al meer dan zeshonderd jaar het hart van de stad. Vanaf de vijftiende eeuw werd de kerk opgetrokken met massale hoeveelheden natuursteen, die destijds via een open zeeverbinding per schip tot in de Bredase haven werden aangevoerd. Door de eeuwen heen raakten deze authentieke elementen echter aangetast door weer, wind en atmosferische vervuiling.
Historiek en evolutie van de kooromgang
Blootstelling aan de elementen en het uitzetten van corroderende ankers veroorzaakten progressief verval. Op sommige locaties was de steen zodanig aangetast dat materiaalverlies dreigde. In 2018 is daarom gestart met de restauratie van de kooromgang door de steenhouwerij van VRS-lid Monument Vandekerckhove, onder begeleiding van Restauratiearchitectuur BBM.
Reinigen en consolideren van natuursteen
Bij de aanpak is ingezet op maximaal behoud van origineel materiaal. Voor waardevolle, verweerde elementen is het IBACH-proces toegepast. Na ontzilting en conditionering worden de natuursteenfragmenten in een autoclaaf geïmpregneerd met acrylharsen (PMMA), waardoor een diepe consolidatie ontstaat. Dit verhoogt de mechanische sterkte en beperkt capillaire vochtopname, met behoud van het esthetisch oppervlak.
Foto's: Monument Vandekerchove
Robotica en ambacht gecombineerd
Waar natuursteen constructief onvoldoende bleek, is vervanging in kalksteen uitgevoerd. De reproductie start met een analoge reconstructie in klei, gevolgd door 3D-fotogrammetrie. Op basis hiervan freest een robot de ruwe vorm. Aansluitend verzorgen steenkappers en beeldhouwers de manuele afwerking met hamer en beitel. Door toepassing van de ‘historische slag’ wordt textuur en patina benaderd, passend binnen het bestaande gevelbeeld. Alle werkzaamheden zijn uitgevoerd conform de uitvoeringsrichtlijnen (URL 4007) voor steenhouwwerk.
Samenwerking en resultaat
Het project illustreert de synergie tussen innovatieve technieken en traditioneel vakmanschap. In nauwe samenwerking met de restauratiearchitect en betrokken erfgoedinstanties is de kooromgang duurzaam geconsolideerd en waar nodig gereconstrueerd. Het resultaat is een toekomstbestendige interventie met respect voor historisch materiaal en ambachtelijke detaillering.
Dankbetuiging
“Wij kijken als Vandekerckhove Monument Group met enorme trots en tevredenheid terug op de restauratie van de kooromgang”, aldus Anton Donckels, productieleider natuursteen bij Monument Vandekerckhove. “Onze bijzondere dank gaat uit naar Restauratiearchitectuur BBM voor de deskundige en prettige samenwerking gedurende dit intensieve traject. Tevens willen wij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) nadrukkelijk vermelden en bedanken voor hun onmisbare visie en betrokkenheid bij het behoud van dit monument. Samen hebben we ervoor gezorgd dat het historische hart van Breda weer toekomstbestendig is gemaakt, klaar om nog vele eeuwen in volle glorie te schitteren”.